Ay görevlerinde toplanan verilerin Dünya’ya ulaşmasını beklemek ciddi zaman kaybına yol açabiliyor. Hewlett Packard Enterprise (HPE), bu sorunu çözmek için Ay’a süper bilgisayar göndermeye hazırlanıyor. Spaceborne Computer-4 (SBC-4) adlı sistem, 2026’nın sonlarında Ay’ın Güney Kutbu’na ulaşacak ve NASA’nın programı kapsamında test edilecek.
Ay’a süper bilgisayar neden gönderiliyor?
Ay ile Dünya arasındaki mesafe ve sınırlı iletişim kapasitesi, yüksek çözünürlüklü fotoğraflar ve haritalar gibi büyük verilerin aktarılmasını zorlaştırıyor. Oysa uzay araçlarının bazı kararları anında alması gerekiyor. SBC-4, verileri bulunduğu yerde işleyecek ve Dünya’ya ham veri yerine yalnızca önemli sonuçları gönderecek. Böylece iletişim hattındaki yük azalacak, bilim insanları verilerden çok daha hızlı yararlanabilecek.
Sistemin Ay’da üstleneceği görevler arasında lazerle çevre tarama ve yapay zekâ destekli metin okuma gibi işlemler yer alıyor.
Ekran kartı boyutunda, fansız tasarım
Uzay bilgisayarları denince genellikle özel korumalarla donatılmış, büyük ve karmaşık sistemler akla geliyor. Spaceborne Computer-4 ise standart bir ekran kartı büyüklüğünde ve fansız bir tasarıma sahip. HPE’nin önceki nesil sistemi Spaceborne Computer-2, Uluslararası Uzay İstasyonu’nda raf tipi bir sunucu olarak çalışmıştı.
HPE’nin önceki nesil Spaceborne Computer-2 sistemi, Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (Görsel: NASA)İşlemcisi şimdilik sır: “Gizemli silikon”
SBC-4’ün ana işlemcisinin markası ve teknik özellikleri henüz açıklanmadı. Görevin yüksek riskleri nedeniyle bu bilgiler, sistemin sorunsuz çalıştığı doğrulanana kadar gizli tutuluyor. Projede bu donanım “gizemli silikon” olarak anılıyor.
Zırh yerine sıradan SSD ve yazılımsal yedekleme
Uzayda radyasyon hassas elektronik bileşenlere zarar verebiliyor. SBC-4 ise depolama tarafında teknoloji mağazalarında da bulunabilecek standart SSD’ler kullanıyor. Diskleri ağır zırhlarla korumak yerine yazılımsal yedeklemeye güveniliyor; disklerden biri bozulursa sistem diğer kopyaya geçerek çalışmayı sürdürüyor.
Ay gecesinin dondurucu soğuğuna kendi ısısıyla karşı koyacak
Ay yüzeyindeki radyasyon ve uzun süren dondurucu geceler elektronik sistemleri zorluyor. SBC-4’ün bu koşullara karşı iki önemli özelliği var:
- Sıcaklık ya da voltaj tehlikeli seviyeye ulaştığında çalışma hızını düşürerek kendini koruyabiliyor.
- Yoğun işlem sırasında ürettiği ısı, uzay aracındaki diğer elektronik bileşenlerin uygun sıcaklıkta kalmasına yardımcı oluyor.
Ay’ın Güney Kutbu, su buzu barındırdığı düşünülen bölgeleri nedeniyle gelecekteki insanlı görevlerin ana hedefi. Artemis II’den gelen veriler ve Ay toprağından oksijen üretimi gibi gelişmelerle birlikte düşünüldüğünde, yerinde veri işleme kalıcı Ay üslerinin önemli bir parçası olacak gibi görünüyor. HPE’nin uzay bilişimi çalışmaları hakkında bilgi almak için HPE’nin resmi Spaceborne sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Spaceborne Computer-4 ne zaman Ay’a gidecek?
HPE, sistemi 2026’nın sonlarında Ay’ın Güney Kutbu’na göndermeyi planlıyor.
Ay’a gönderilecek süper bilgisayar ne işe yarayacak?
Verileri Ay’da işleyerek Dünya’ya yalnızca önemli sonuçları iletecek; lazer tarama ve yapay zekâ destekli metin okuma gibi görevler üstlenecek.
SBC-4’te hangi işlemci kullanılıyor?
İşlemcinin markası ve özellikleri, sistemin Ay’da sorunsuz çalıştığı doğrulanana kadar gizli tutuluyor.
Kaynak: İndir
